Gehaktballetjes

Niet alles op de Nederlandse borreltafel is gefrituurd en gepaneerd. Naast de bitterballen en de kroketten staat iets eenvoudigers en, voor velen, troostrijkers: een kom warme gehaktballetjes, kleine gekruide balletjes op prikkers gestoken en in mosterd gedoopt. Ze zijn de borrelhap van de thuiskok — geen ragout om te zetten, geen frituurpan om te verhitten, alleen goed gehakt, op zijn Nederlands gekruid met flink wat nootmuskaat, en aangebraden in boter tot het geurt.

De alledaagse gehaktbal, verkleind

De gehaktbal is een van de pijlers van de Nederlandse thuiskeuken, meestal groot geserveerd in een plas jus met aardappelen. De balletjes zijn simpelweg de feestvorm ervan: hetzelfde goed gekruide mengsel klein gerold zodat het in één hap kan worden gegeten met een drankje in de andere hand. Dit is zuinig, bescheiden eten uit de wederopbouwkeuken, het soort dat verschijnt als de buren langskomen of er een verjaardagskring ontstaat — betrouwbaar, gul en gemaakt van wat al in de koelkast ligt.

Panade, nootmuskaat, geduld

Twee dingen laten een Nederlandse gehaktbal zingen. Het eerste is de panade — verkruimelde beschuit geweekt in melk voordat ze door het gehakt gaat — die vocht vasthoudt en de balletjes tijdens het garen mals houdt. Het tweede is terughoudendheid: meng het vlees alleen tot het bindt, want overwerkt gehakt wordt rubberachtig. Nootmuskaat is het kenmerkende kruid, warm en lichtzoet tegen het rund en varken, en een lepel mosterd in het mengsel scherpt het geheel aan.

Het gehaktballetje bewijst dat de borrel niet altijd een frituurpan nodig heeft — soms heeft hij alleen goed vlees, nootmuskaat en boter nodig.

Braad ze goed aan in boter voor die nootachtige korst, houd ze warm op tafel en zet er een potje mosterd naast. Ze zijn het makkelijkste op deze lijst om te maken en, op een druk feest, vaak de eerste kom die leeg is.