Hete Bliksem

Hete bliksem is de vreemde neef aan de stamppottafel, degene die groente inruilt voor fruit. In het Bourgondische zuiden van Noord-Brabant, en langs de grote rivieren waar boomgaarden zich tegen de dijken verdringen, ging de herfstige overvloed aan appels rechtstreeks de stamppot in naast de aardappelen. Het resultaat is niet helemaal hartig en niet helemaal zoet, een avondeten dat naar toetje neigt en alleen door zout spek wordt teruggetrokken.

Twee appels, één balans

De hele architectuur rust op het gebruik van twee soorten appel. Zure kookappels zoals een Goudreinet of een Belle de Boskoop lossen op tot een zachte, mondsamentrekkende saus. Zoetere handappels houden hun partjes en ronden de smaak af. Kook ze samen met de aardappel en je krijgt een stamppot die op de goede manier met fruit doorregen en brokkelig is, zoet en zuur die op de vork ruziën. Leun op één appel alleen en het vervalt tot óf jam óf een grauwe pruillip.

De naam is een waarschuwing

De Nederlanders hebben een talent voor botte, grappige gerechtnamen, en deze is net zozeer een waarschuwing als een beschrijving. Appel houdt hitte vast met stille kwaadaardigheid: de aardappel eromheen kan koel zijn terwijl een begraven lepel gestoofde appel gloeiend heet blijft. Dat is de "hete bliksem" die de argeloze eter treft. Serveer het razend heet en laat de tafel het zelf ontdekken.

Half avondeten, half boomgaard: hete bliksem is hoe een appeljaar smaakt als er spek in de pan ligt.

Een scheut donkere appelstroop erover verdiept het, en het knapperige spek houdt het geheel verankerd aan de hartige kant van de maaltijd.