Vanillevla

Open een willekeurige Nederlandse koelkast en je vindt er een pak vla, meestal halfleeg, dat na het eten zonder ceremonie in kommetjes wordt geschonken. Het is het nationale alledaagse toetje — geen taart, geen ijs, maar een koele vanillevla die dun genoeg is om in één adem te schenken en te eten. Kinderen drinken het laatste restje uit het pak; volwassenen doen alsof ze dat niet doen.

Een toetje gebouwd door de zuivel

Vla in zijn moderne, schenkbare vorm is een product van de naoorlogse zuivelcoöperaties, toen het wederopbouw-Nederland zijn enorme melkoverschot omzette in goedkope, degelijke toetjes die in elke buurtwinkel in pakken te koop waren. Het woord is oud — het betekende ooit een platte koek of een vulling — maar de gladde vanillevla die Nederlanders nu met vla bedoelen, hoort bij het tijdperk van de koelkast en de supermarkt. Zelfgemaakt is het simpelweg de eerlijke versie van dat pak: melk, eieren, vanille en net genoeg zetmeel om het bij elkaar te houden.

Schenkbaar, niet gestold

Het hele karakter van vla zit in de textuur, en die textuur is een beoordeling die je in de laatste minuut aan het fornuis maakt. Maïzena en eidooier samen laten melk stollen tot een stevige custard als je ze de kans geeft; de truc is om net op tijd te stoppen. Kook het alleen tot het de lepel bedekt en net pruttelt, en haal het er dan af — het dikt tijdens het koelen weer in, en een vla die er in de hete pan perfect uitzag, wordt in de koelkast een pasta.

Vla hoort in een gladde lint van de lepel te vallen — pudding die je kunt schenken, custard die je kunt drinken.

Eet hem puur en koud, of doe zoals Nederlandse huishoudens en bouw een vlaflip: een laag vanille, een laag rode vruchtenvla, een toef yoghurt, in één keer door alle drie de lagen heen gelepeld.